Vleermuizenonderzoek met eDNA
De groeiende aandacht voor duurzaam bouwen en de wettelijke verplichtingen die eraan vasthangen, spreken voor zich. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in de Omgevingswet onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Duurzaamheid in de bouw gaat alleen niet altijd hand in hand met natuurbescherming. Neem nou de isolatie van spouwmuren: een super duurzame handeling, maar een regelrechte bedreiging voor de beschermde vleermuis. Dit diertje nestelt namelijk graag in de holtes tussen twee muren.
Het is verplicht gedegen onderzoek te doen naar de aanwezigheid van eventuele vleermuizen in spouwmuren voordat er verduurzamende werkzaamheden plaatsvinden. SGS ontwikkelde daarvoor een nieuwe, slimme techniek om vleermuizen op te sporen die gebruik maakt van environmental DNA (eDNA).
Het eDNA-onderzoek is sinds 7 maart 2025 erkend als officiële methode binnen de Omgevingsregeling. Deze techniek maakt het mogelijk om snel en efficiënt vleermuizen op te sporen via DNA-sporen, zonder verstorende veldbezoeken.
eDNA onderzoek: sneller en efficiënter
Dit revolutionaire vleermuizenonderzoek op basis van eDNA is veel sneller en efficiënter dan regulier vleermuizenonderzoek. Bovendien kan de eDNA-methode gedurende het hele jaar worden ingezet, terwijl regulier onderzoek alleen kan worden uitgevoerd in de maanden dat de vleermuizen uitvliegen.
Voordelen van eDNA-onderzoek
• eDNA vleermuizenonderzoek is snel inzetbaar, tijdbesparend en kosteneffectief.
• eDNA vleermuizenonderzoek identificeert vleermuis soorten zonder directe waarneming of verstorende handelingen.
• eDNA vleermuizenonderzoek is efficiënt en biedt mogelijkheden om renovatie en spouwmuurisolatie sneller uit te voeren.
Hoe verloopt een eDNA-vleermuizenonderzoek?
Een vleermuisonderzoek bestaat in elk geval uit het nemen van monsters en een analyse in het laboratorium. Uit deze analyse kan blijken dat aanvullend onderzoek of maatregelen nodig zijn:
- Monstername: we gebruiken speciaal geprepareerde rollers om onder dakranden en bij in- en uitvliegopeningen monsters te nemen.
- Analyse: we onderzoeken de monsters in ons laboratorium op vleermuis-DNA met de qPCR-methode. Deze geeft aan of er wel of geen vleermuizen-DNA is aangetroffen, en of het een dwergvleermuis, laatvlieger of andere (zeldzame) soort betreft.
- Bepaling van soorten: is er wel vleermuizen-DNA gevonden? Dan kunnen we het genomen monster verder analyseren met de metabarcoding-methode. Hiermee kunnen we exact bepalen om welke vleermuissoort het gaat. Ook kunnen we de aanwezigheid van mogelijke andere zoogdieren (zoals de huismus of gierzwaluw) bepalen.
Hoe verloopt traditioneel vleermuizenonderzoek?
Traditioneel onderzoek naar vleermuizen wordt uitgevoerd door een ecoloog of een ecologisch adviesbureau. In de regel bestaat het onderzoek uit een meerdaags veldbezoek om de vleermuizen waar te nemen. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van geluidsdetectoren die in staat zijn het ultrasone geluid van een vleermuis op te vangen en te herkennen. Dit traditionele onderzoek kan alleen in de maanden worden uitgevoerd waarin de vleermuizen uitvliegen (april tot en met september).
Wat moet ik doen als er vleermuizen worden aangetroffen?
Bij een positieve uitslag (aanwezigheid van vleermuis-DNA) mag niet volgens de NVI-aanpak worden geïsoleerd. In dat geval moet de woningeigenaar een omgevingsvergunning aanvragen bij de provincie en vaak aanvullend ecologisch onderzoek laten uitvoeren.
Bij een negatieve eDNA-test mag direct worden geïsoleerd zonder aanvullende maatregelen.
Dienstverlening van SGS Search
SGS Search biedt een volledig pakket aan dienstverlening rondom het vleermuizenonderzoek met eDNA. Onze dienstverlening bevat onder andere de volgende opties:
Wij voeren het gehele onderzoek voor u uit
Wij zijn door SKG-IKOB conform BRL 5110 gecertificeerd om de monsterneming uit te voeren, waarbij onze specialisten op locatie komen en het volledige proces volgens de erkende methodiek verzorgen.
U voert de monstername zelf uit
Het is mogelijk om als isolatiebedrijf zijnde zelf de bemonstering te doen, als u hiervoor gecertificeerd bent. In dat geval leveren wij het benodigde voor de monstername.
Na de monstername voeren wij de analyses van de monsters uit in ons laboratorium. Als handig hulpmiddel bij deze dienst hebben wij een gratis applicatie ontwikkeld, waarmee resultaten snel en efficiënt kunnen worden geregistreerd en geanalyseerd. De uitslagen zijn doorgaans binnen enkele dagen beschikbaar.
Training Monstername Vleermuizen-eDNA
Om de kwaliteit van eDNA-onderzoek verder te waarborgen, hebben we een training Monstername Vleermuizen-eDNA ontwikkeld.Tijdens deze training leren deelnemers alles over vleermuissoorten, het gedrag van deze dieren en hoe ze op een gestandaardiseerde en betrouwbare manier eDNA-monsters kunnen nemen.
Veelgestelde vragen
- Hoe werkt het eDNA-onderzoek?
- Wat kost een vleermuizenonderzoek?
- Hoelang duurt een vleermuizenonderzoek?
- Wanneer is een vleermuizenonderzoek verplicht?
Hoe werkt het eDNA-onderzoek?
In onderstaande video leggen we uit hoe het eDNA-vleermuizenonderzoek in zijn werk gaat:
Wat kost een vleermuizenonderzoek?
De kosten van een vleermuizenonderzoek hangen onder andere af van de gebruikte methode en het (type) gebouw. Bij een woning kost een volledig eDNA-vleermuizenonderzoek met QPCR-analyse doorgaans tussen de 250 en 400 euro. Een ecologisch vleermuizenonderzoek is gemiddeld 5 tot 10 keer zo duur.
Hoelang duurt een vleermuizenonderzoek?
Een vleermuizenonderzoek op basis van eDNA duurt maximaal twee weken en kan het hele jaar door worden uitgevoerd. Dit is veel sneller dan een regulier vleermuizenonderzoek. Het reguliere onderzoek vindt meestal in de maanden april tot en met september plaats en duurt ongeveer vijf maanden.
Wanneer is een vleermuizenonderzoek verplicht?
Een vleermuizenonderzoek is verplicht bij alle aanpassingen aan een gebouw die vleermuizen kunnen verstoren of doden. Dat is bijvoorbeeld het geval bij verbouwing, renovatie, sloop of bij na-isolatie.
Meer weten?
Wilt u meer weten over ons vleermuizenonderzoek met eDNA of wilt u informatie over ons monstername protocol? Neem voor meer informatie contact op via onderstaand formulier en lees het onderzoekrapport.
Wat kunnen we voor u doen?
Ontvang vrijblijvend informatie over onze diensten
Vraag nu informatie aan
