Eerste Chroom-6-FeitenCongres inspirerend succes

Het allereerste Chroom-6-FeitenCongres bood ruimte voor 200 gasten, al had de organisatie een dubbel zo grote zaal kunnen vullen. Hieruit blijkt maar weer hoe actueel het thema chroom-6 is. Er is steeds meer aandacht voor deze risicovolle stof, onder opdrachtgevers, maar ook in de media en de politiek. Er heerst nog veel onduidelijkheid over chroom-6, wat voldoende input gaf voor een inspirerende middag.

Dagvoorzitter Udo Waltman, directeur van SGS Search, ging samen met de gasten op zoek naar praktische antwoorden voor complexe vraagstukken rondom chroom-6. Aan bod kwam het wetenschappelijk kader, wetgeving en de praktijk. Daarnaast was er ook volop aandacht voor de meet- en verwijderingsmethoden. Alle sprekers gaven hun visie op choom-6 vanuit hun eigen vakgebied en ervaring.

Moeilijke zaken makkelijk maken

Diederik Jekel - BN’er, wetenschapsjournalist en natuurkundige - trapte de middag af. Hij kreeg een moeilijke opgave; de scheikundige materie van chroom-6 begrijpelijk maken voor het publiek. Waarom heet chroom-6, chroom-6? Waarom is het zo schadelijk? En wat is nou het verschil tussen chroom-3 en chroom-6? Zoals we Diederik kennen van tv, lukte het ook deze middag om moeilijke zaken makkelijk te maken, aan de hand van simpele voorbeelden en goedgevonden metaforen. Volgens Jekel is chroom-6 ontzettend ingewikkeld en reactief. ‘Er is een grenswaarde, maar ik zou zeggen; er is geen veilige maat. Het is een kansberekening, een loterij, er is geen superveilige waarde. Het is sinds 1920 bekend dat je kanker kan krijgen van chroom-6. Als bedrijven zeggen “we wisten het niet echt”, krijg ik daar de kriebels van.’

Risicobepaling op de werkvloer

Na de scheikundeles was het tijd voor beroepsziektespecialist Teake Pal. Hij omschrijft chroom-6 als een soort epidemie. Het duikt overal op, mensen vrezen dat ze doodziek worden. In zijn presentatie aandacht voor de causaliteitsbeoordeling; hoe groot is het risico en wat betekent dit voor mijn gezondheid? De belangrijkste stappen: risico-inventarisatie, risico-evaluatie, adequate risicobeheersing, transparante risicocommunicatie en actieve gezondheidsbewaking. Pal: ‘Het is niet altijd chroom wat er blinkt. Zeker niet. Een goede preventie is geld waard. Dit betekent van een reactief- naar een proactief arbeidsomstandighedenbeleid.’ Er moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen het gevaar en het risico, omschrijft Pal in het magazine Chroom-6: De feiten op een rij. ‘Het gevaar van chroom-6 is groot, het kan in theorie nogal wat ziektes veroorzaken. Maar hoe groot is het risico dat dit in de praktijk ook gebeurt? Je kunt ziek worden van chroom-6, maar de kans daarop blijkt in risicoberekeningen vaak kleiner dan de berichtgeving doet vermoeden.’

Uitdagingen van RWS

Namens Rijkswaterstaat stond Michiel Brokamp, adviseur veiligheid en projecten, op het podium. Brokamp: ‘Chroom-6 is veelvuldig gebruikt vanwege de positieve eigenschappen van de stof. Niet alleen op metaal, maar ook op beton of hout.’ RWS heeft zo’n 4500 objecten van soms meer dan 100 jaar oud in beheer. Al sinds 1998 weren zij chroom-6 en in 2017 zijn na aanscherping van de wettelijke blootstellingsnormen de RWS-contracteisen aangescherpt. Chroom-6 brengt de nodige uitdagingen met zich mee; de betrouwbaarheid van kwalitatieve metingen en het bepalen van adequate beheersmaatregelen zijn echte issues. En daarnaast; hoe moet je het afval op de juiste manier verwerken? De huidige verwerkingsmethoden zijn ontoereikend om afval met chroom-6 te verwerken. Hierop kwam een reactie uit het publiek: er wordt gewerkt aan een nieuwe verwerkingscentrale in Delfzijl, waar materialen dermate worden verhit dat ook met chroom-6 vervuild staal kan worden verwerkt.

De meest betrouwbare methode

Na de pauze sprak Wil Klarenaar, Senior Consultant Building Materials bij SGS INTRON, over onderzoek naar chroom-6 in het veld. Met een speciale scanmethode wordt op locatie vastgesteld of er chroom in de verflagen zit. Wanneer er chroom wordt ontdekt, onderzoekt de inspecteur middels een chemische analyse of het ook daadwerkelijk om chroom-6 gaat. Indien gewenst is ook een microscopisch onderzoek mogelijk. Klarenaar: ‘De afgelopen jaren hebben we goed gekeken naar de verschillende analysemethoden in de markt en constateerden dat er betere manieren konden zijn om chroom-6 vast te stellen. Ondanks dat we weten dat een 100% betrouwbaar onderzoek naar deze stof wetenschappelijk (nog) niet haalbaar is, hebben we nu met afstand de meest betrouwbare methode ontwikkelt, die op dit moment in de markt is. Chroom-6 is een reactieve chemische stof, dat zich in sommige situaties lastig laat ‘grijpen’; dit geldt vooral op complexe onderzoekslocaties waar wij wel eens komen. Gelukkig zijn dat incidenten, en ook dán hebben we nog aanvullende analysemethoden op onze laboratoria om alsnog te kunnen concluderen of het om chroom-6 gaat of niet. We hanteren een 4-stappenmodel voor het opschalen in onderzoeksmethoden: bij elk stapje kunnen we dieper en nauwkeuriger naar het materiaal kijken. Wij blijven onszelf doorontwikkelen op onderzoeksvlak, zodat wij bijvoorbeeld nóg gerichter kunnen gaan voorspellen wanneer chroom-6 terug vervalt naar chroom-3, en andersom. Andere partijen in de markt mogen ons en elkaar blijven uitdagen om de methode continu te verbeteren, en detectiegrenzen van apparatuur aan te scherpen.’

De regelgeving voor werkgevers

Wat moet je als opdrachtgever doen om de chroom-6-problematiek in je organisatie onder controle te krijgen? En wat is het meest haalbaar tegen de beste kosten? Michel Miltenburg, technisch directeur VKS, deelt zijn visie. VKS heeft alle uitgevoerde chroom-6-werken in kaart gebracht en ingeschaald op risico. Deze risicoklassen zijn verwerkt in een tabel met de bijbehorende maatregelen. Miltenburg: ‘We hebben heel veel gesprekken gevoerd, maar krijgen overal dezelfde vragen: hoe gaan we om met chroom-6? Hoe staat dit in de Arbowet en welke verplichting hebben we volgens de Arbowet?’

Kennis bundelen en niet ieder voor zich iets doen

Freddy Massen, Certified Chemical Safety Expert bij Sitech, en Kelly Caris, Arbeidshygiënist en Toxicoloog bij Arbo Unie, namen het slotstuk voor hun rekening. Massen: ‘Het is duidelijk dat chroom-6 volop aanwezig is, laten we daar niet ieder voor zich iets aan gaan doen. Dus hebben wij de Arbo Unie erbij gehaald.’ Wat betreft de bescherming van de medewerkers is het belangrijk om te kijken naar de aard, mate en duur van een blootstelling. Ervan uitgaande dat het percentage chroom-6 in een coating ook aanwezig is in stofdeeltjes in de lucht, hebben Sitech en Arbo Unie een formule ontwikkeld om te berekenen welke beschermingsfactor minimaal nodig is. Overigens zijn beide partijen van mening dat bij het werken aan coatingslagen niet alleen de focus moet liggen op het nu veel besproken chroom-6, maar dat er ook gekeken moet worden naar andere gevaarlijke stoffen, zoals lood, cadmium en PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen).

Rondvraag

Tijdens de rondvraag kwam de discussie op het wel of niet van toepassing zijn van een wettelijk kader op chroom-6, en hoe ver dit reikt. Dat er geen wettelijk kader is lijkt niet juist, de Arbowetgeving en ook de wetgeving op het vlak van carcinogene stoffen is allesomvattend. Dat er geen specifieke wetgeving of wettelijke uitvoeringsmethodieken zijn voor chroom-6-onderzoek, -verwijdering en -controle is juist. In de praktijk is de Arbowet leidend. Als private partijen (meer) zekerheid willen voor werknemers voordat zij een ruimte betreden na het verwijderen van chroom-6, zijn er volop mogelijkheden om extra maatregelen te treffen en onafhankelijke controles in te zetten.

Daarnaast bleek er onduidelijkheid te heersen over de aanwezigheid van chroom-6 in beton. Terugkomend op deze vraag: chroom-6 komt in cement terecht via grond- en brandstoffen die voor cement worden gebruikt. Het is niet mogelijk om chroom-6 uit beton te verwijderen, maar omzetten naar het onschadelijke chroom-3 kan wel. Dit en meer leest u in ons magazine: ‘Chroom-6: De feiten op een rij’

Gerelateerde diensten

Chroom-6 onderzoek

Chroom-6 is decennialang gebruikt in de verf- en staalindustrie. De verbinding wordt aan lak of (grond)verf…

Lees meer