Bouw flink in beweging om milieuprestaties aantoonbaar te maken

Via de circulaire economie constructief bouwen aan een duurzame samenleving. Met deze ambitie kwamen ketenpartners bij elkaar tijdens het derde LCA-congres in het Oude Magazijn in Amersfoort. De bijzondere herbestemmingslocatie was een uitstekende plek om diep en praktisch in de wereld van LCA’s te duiken. De conclusie? De bouw is zich duidelijk aan het verbeteren op milieuprestatie.

Op milieugebied is er genoeg nieuws te melden in de bouw. De circulaire economie is “booming”. Milieuprestaties zijn daardoor belangrijker dan ooit. Rijkswaterstaat is met haar partners druk bezig om DuboCalc en de Nationale Milieudatabase (NMD) te harmoniseren. De pilots van de Europese Commissie in het kader van Product Environmental Footprint (PEF) zijn afgerond en gaan naar een transitiefase. Milieukostenindicator (MKI) is inmiddels stevig verankerd binnen aanbestedingstrajecten. En de eerste effecten van de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG) - per 1 januari 2018 ingevoerd - worden nu ook zichtbaar; het aantal aanmeldingen van nieuwe bouwproducten in de NMD neemt flink toe.

Gebruikmaken van de flow

Udo Waltman, dagvoorzitter en directeur van SGS Search, had een duidelijke boodschap tijdens de opening van het congres: ‘We zitten in een flow. We zijn op alle fronten bezig om onze milieu-impact aantoonbaar te maken. Dat is belangrijk. Het maakt duidelijk waar we in de bouw voor staan. Ik denk dat we onderdeel zijn van een markante periode. Dat we over dertig jaar terugkijken en beseffen dat dit de fase was waarin we een stevig fundament hebben gelegd voor duurzame gebouwen en producten.’

Succesvolle circulaire businesscase

Geanne van Arkel (Head of Sustainable Development Interface EMEA) en Pablo van den Bosch (Bestuurder Madaster Foundation) zorgden met hun presentaties voor een inspirerend plenair gedeelte van het congres. Geanne van Arkel gaf een inkijk in de succesvolle circulaire businesscase van Interface. Ze vertelde onder andere hoe LCA’s hebben geholpen om hun tapijttegels – en de hele organisatie -  door de jaren heen duurzamer te maken. Daardoor is de CO2-footprint van de tegels met meer dan 65% gedaald en worden tegels met meer dan 50% gerecycled materiaal gemaakt. Daarnaast legt Interface ook de verbinding met minder voor de hand liggende markten: vissers in kustgemeenschappen in de Filipijnen en in Kameroen verzamelen ronddrijvende spooknetten en verkopen dat als grondstof. Ook heeft het bedrijf een prototype ontwikkeld waarin CO2 is opgeslagen, dus een tapijtegel met een negatieve carbon footprint; Proof Positive. 

Wat als we alle materialen als limited editions zien?

De presentatie van Pablo van den Bosch sprak tot de verbeelding, omdat veel ketenpartners de ontwikkelingen van het innovatieve Madaster op de voet volgen. De behoefte aan een publieke, online databibliotheek van materialen in de gebouwde omgeving is groot. De achterliggende filosofie van de startup is even simpel als geniaal. ‘Onze aarde is een gesloten systeem. Wat als we alle materialen als limited editions gaan zien? Als we alle materialen een identiteit geven en er een waarde aan toekennen. Als die identiteit er is, dan is er ook een markt. Hoe meer we van materialen en gebouwen weten, hoe groter de kans dat ze circulair zijn.’   

Het succes van DuboCalc

Via kennissessies werd LCA vervolgens besproken in relatie tot de circulaire economie, aanbestedingen, gebouwcertificeringen en materiaalbesparing. Marjolein van der Klauw (Adviseur Duurzaam Inkopen bij Rijkswaterstaat) gaf inzicht in het rekeninstrument DuboCalc en de rol die LCA’s spelen. Ze haalde enkele projecten van Rijkswaterstaat aan en sparde met de deelnemers. De insteek van overheidsdienst staat als een huis: ‘We hebben DuboCalc ontwikkeld en houden al jaren aan onze duurzame inkoopstrategie vast. Dat loont. Inmiddels is voor iedereen duidelijk hoe we aanbesteden en waarom we onze opdrachten aan bepaalde partijen gunnen. Onze GWW-projecten worden er alleen maar duurzamer op.’

PEF in ontwikkeling

Eric Mieras (Managing Director Pré Sustainablilty) deelde zijn ervaringen met de Product Environmental Footprint (PEF). Dit is de pilot van de Europese Commissie om te zorgen dat footprints en milieuclaims eenduidig met elkaar vergeleken kunnen worden. De pilot is formeel afgerond, maar hoe het in beleid gebruikt gaat worden, moet nog duidelijk gaan worden. ‘Belangrijkste conclusie voor nu is dat het gebruik van EPD’s in onze sector meer en meer toeneemt. Dat is een goede zaak. Door de schaalvergroting ontstaat er wel een spanningsveld tussen kwaliteit en gemakkelijk resultaat. Via PEF werken we hard aan meer harmonisatie en guidance om de kwaliteit te waarborgen.’

Meer focus op milieu-impact materialen

Jeroen Kanselaar (Senior Consultant Sustainability SGS Search) besprak het nut van LCA’s bij gebouwcertificeringen. ‘Onze focus is helder: bouwen aan gezonde producten en gebouwen. Er zijn voldoende handvatten om dit te doen. Denk aan BREEAM, WELL en GPR. We kunnen bij certificeringen de conclusie trekken dat veruit de meeste aandacht uitgaat naar energie. Er moet meer focus komen op de milieu-impact van materialen. Daar valt veel winst te behalen.’

Graag in de spotlights: intrinsieke energie

Eenzelfde conclusie werd getrokken tijdens de kennissessie “Materiaalbesparing = Energiebesparing” van Gert-Jan Vroege (Senior Consultant Sustainability SGS Search). Hij hield een pleidooi voor meer aandacht voor materiaalgebruik. ‘De focus op energie is goed. We willen energiezuinige huizen zonder cv-ketels. Tegelijkertijd is er meer aandacht nodig voor “intrinsieke energie”, de hoeveelheid energie die gebruikt wordt om een product of bouwdeel te vervaardigen. Het is tekenend dat 23 jaar na de invoering van de energielabels nu pas een verplichte MPG, milieuberekening op materialen, is ingesteld. De grenswaarde van de MPG is 1, die lat moet hoger. Aandacht voor milieuprestaties van bouwmateriaal en daarmee intrinsieke energie kan een grote bijdrage leveren om aan de klimaatdoelstellingen van Parijs te voldoen.’

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over alles rondom de circulaire economie en LCA’s? Neem dan contact op met Gert-Jan Vroege (088 – 214 66 00) of Ulbert Hofstra (0345 – 58 51 70).